به قلم : حدیثه فلاح کریمی ، کارشناس رسانه و فعال اجتماعی

جنگ ۱۲ روزه میان رژیم صهیونیستی و ایران اسلامی که با تجاوز رژیم صهیونیستی آغاز شد ، نشان داد که بخش اعظمی از نبردهای امروز، در میدان رسانه و افکار عمومی رخ می‌دهد ، چنانکه در این مدت حجم قابل توجهی از شایعات و اخبار نادرست در شبکه‌ های اجتماعی منتشر شد ؛ اخباری که بسیاری از آن‌ها با هدف تضعیف روحیه مردم و ایجاد سردرگمی ساخته و پخش شده بودند. در این میان محتواهای خبری و گمانه زنی ها علاوه بر رسانه های معاند ، از سوی برخی افراد که از دانش رسانه ای کمی برخوردار بودند ، بازنشر می شد که عواقب این بحران از آتش سلاح جنگی هم مخاطره آمیزتر بود .

خبرهای غیرواقعی و فضاسازی مخرب برخی دشمنان خارجی و داخلی ، خیلی زود موجی از ناآرامی اجتماعی را پدیدار و ناامیدی را اینبار در لوای ترس برای حفظ جان و مال ، به جامعه القا کرد.

هرچند که با فرامین و رهبری پیر انقلاب و به پشتوانه نیروهای نظامی و جان برکفان انقلاب در هر رسته و رده ، بسیار زود بحران روانی جای خود را به وحدت و انسجام ملی داد ، اما همین تجربه برای توجه بیشتر به جایگاه رسانه‌ها کافی بود و هست ، چرا که امروز رسانه‌ها ، دیگر آینه بازتاب روایت ها نیستند ، بلکه به ابزاری سیاسی- اجتماعی بدل شدند که آرامش بخشی اجتماعی در بحران‌ها را با مدیریت افکار عمومی در توان دارند.

آرامش و هوش هیجانی ، تلاشی برای مدیریت خشم و اضطراب

در شرایط بحرانی ، طبیعیست که جامعه دچار اضطراب و خشم شود، اما اگر این هیجان‌ها کنترل نشود ، خود می‌تواند ابزاری برای موفقیت جنگ روانی دشمن باشد. در اینجا هوش هیجانی اهمیت قابل ملاحظه ای پیدا می‌کند؛ این مهارت یعنی توانایی شناخت و مدیریت احساسات خود و دیگران.

رسانه ‌ها با لحن آرام ، تحلیل دقیق و پرهیز از هیجان‌زدگی ، می توانند آنچنان مثمرثمر باشند که مردم با آرامش بیشتری اخبار را از درگاه های رسمی و شناخته شده دنبال کنند و از واکنش‌های عجولانه پرهیز و بروز احساسات غیرمنطقی بپرهیزند.

رسانه‌ های محلی ، ظرفیتی ممتاز برای وحدت افزایی

رسانه‌های محلی در چنین شرایطی نقش بسیار مهمی دارند ، چرا که آن‌ها به دلیل نزدیکی به مردم و شناخت دقیق‌ تر از زبان ، فرهنگ و دغدغه‌ های منطقه ‌ای می‌توانند اخبار واقعی را سریع ‌تر به جامعه هدف خود منتقل کنند و خط مقدم مقابله با شایعات قرار گیرند که این امر خود اعتماد و وحدت عمومی را تقویت می کند.

اگر رسانه‌ها بتوانند بجای دامن‌زدن به نگرانی‌ ها، بر همبستگی ، امید و صبر تأکید کنند ، انسجام ملی بیش از پیش تقویت خواهد شد ، آنگونه که بر اساس تجارب پیشین هم در لحظات حساس ، وحدت و همدلی مردم مهم‌ ترین عامل برای عبور از بحران بوده است.

استفاده از زبان آرام ، روایت‌ های انسانی و برجسته‌ سازی داستان ها و واقعیات رقم خورده از دل همبستگی اجتماعی ، می ‌تواند به کاهش اضطراب عمومی کمک کند.

جنگ دوازده‌ روزه آموخت که همان ‌قدر که نیروهای نظامی در میدان نبرد می‌جنگند ، رسانه‌ ها هم در جبهه‌ روانی باید فعال باشند.

لزوم تقویت همبستگی ملی با رویکرد اطلاع رسانی موثر

مقابله با اخبار جعلی ، آموزش سواد رسانه‌ ای ، کمک به مهار خشم و اضطراب و تقویت همبستگی ملی ، مهم‌ترین مسئولیت رسانه‌ها در چنین شرایطیست. رسانه ‌های محلی و ملی اگر این مسئولیت را جدی بگیرند ، می‌توانند کشور را در برابر جنگ‌های روانی و خبری دشمنان مقاوم ‌تر سازند.

در پایان لازم به ذکر است که در مسیر این روشنگری و تنویر افکار عمومی که همواره مورد تاکید رهبر معظم انقلاب است ، اعتماد دو جانبه میان حاکمیت و رسانه‌ ها ، مهمترین راه برای مقابله با اخبار دروغین و حفظ سرمایه اجتماعی به شمار می آید و اگر رسانه‌ ها از حمایت و اعتماد مسئولان برخوردار باشند ، می‌توانند به بهترین شکل، وظیفه‌ خود را در انتقال حقیقت و ایجاد آرامش اجتماعی را به انجام رسانند.